Stel je voor: je merkt dat het echt niet soepel loopt met een groep leerlingen. Met je leidinggevende heb je vanochtend afgesproken dat je dit vandaag nog in de vergadering gaat delen met je team, om te kijken wat hun ervaringen zijn en welke tips en ondersteuning ze je kunnen bieden. Tijdens de vergadering merk je dat twee collega’s steeds op hun telefoon kijken. Als de leidinggevende aangeeft aan het eind van de vergadering nog een extra agendapunt te willen bespreken (jóuw punt!), dan slaken andere collega’s een diepe zucht.

Geen uitnodigende situatie
Op zo’n moment wéét je misschien heel goed dat je -vanuit de groeimindset gezien- deze uitdaging aan kunt gaan en beter zult kunnen worden in het bestieren van je groep, het is op dit moment niet bepaald uitnodigend om open te staan voor nuttige feedback van je collega’s. Of om toe te geven dat je het even echt niet meer weet met je groep…

De meeste mensen in deze situatie zullen een paar zaken maar niet benoemen, het allemaal wat minder erg voorstellen en ervoor zorgen dat we met zijn allen toch op tijd naar huis kunnen. Want tja, ‘zó slecht gaat het toch niet, het valt allemaal best wel mee, hoor!’.

Toch gek eigenlijk, dat we zo goed weten dat we onze focus beter kunnen verleggen naar ‘onszelf ontwikkelen’, maar dat we desondanks toch kiezen voor ‘onszelf bewijzen’?

Veiligheid is the key
In het werk van prof. Amy Edmondson vinden we een mogelijk antwoord op deze vraag.

Prof. Edmondson richt zich op de vraag ‘wat maakt een team succesvol’? Ze onderzocht de afgelopen 17 jaar duizenden teams in onderwijs, sport, luchtvaart, de zorg, mijnbouw, technologie, kortom: overal waar in groepen samen wordt gewerkt en geleerd en waar men gericht is op een zo goed mogelijk resultaat.

Uit haar vele onderzoeken blijkt dat de meest succesvolle teams niet diegene zijn waarin de mensen met de hoogste IQ’s en het meeste talent zijn verzameld. Het blijkt niet te gaan om de organisaties met de minste werkdruk of om de samenstelling van leeftijd of de achtergrond van de teamleden. Het meest succesvol blijken die teams waarin teamleden de grootste mate van psychologische veiligheid ervaren.

‘Psychologische veiligheid is de gedeelde overtuiging dat we in een team (groep) interpersoonlijke risico’s kunnen nemen. Het gevoel van vertrouwen dat het team iemand niet zal afwijzen, straffen of vernederen wanneer iemand ideeën oppert of zijn zorgen uit.’

(Amy Edmondson)

Psychologische veiligheid in een groep
In een team (groep, klas) moet je je psychologisch veilig voelen om uitdagingen op te zoeken met als doel hier zoveel mogelijk van te leren. Je moet je vrij voelen om alle ideeën en zorgen te uiten, aangemoedigd worden om je uit te spreken en om fouten nauwkeurig te onderzoeken, zodat ze rendement kunnen opleveren. Teamleden moeten elkaars expertise gebruiken en elkaar aan kunnen spreken op ‘bewijsgedrag’, wanneer dit het proces van leren in de weg staat. Kortom, teamleden die zich psychologisch veilig voelen laten een groeimindset zien!

Twijfel je als leerling of je de uitleg goed hebt begrepen, dan maak je zeker een afweging of het wel verstandig is om je mond hierover open te trekken. Wanneer je niet veel psychologische veiligheid ervaart en je besluit desondanks om je onzekerheid toch te uiten, dan zul je moeite hebben om je uit te spreken: een hogere hartslag, klamme handen, een dichtgeknepen keel, een rood hoofd én achteraf vaak nog eens een ‘kwetsbaarheidskater’ (dr. B. Brown), omdat je denkt dat je leraar of je klasgenoten je nu minder waarderen. En wordt er ook nog eens door iemand in de groep gezucht of gelachen tijdens je vraag dan laat je het de volgende keer wel uit je hoofd om je uit te spreken.

Wanneer je maar amper hoeft na te denken of je je hand opsteekt en je jouw vraag zonder blikken of blozen kunt stellen, dan ervaar je een hoge mate van psychologische veiligheid. Het maakt hierbij niet uit of je van tevoren al weet of je vraag of opmerking ‘spot on’ is, je weet dat jouw input kan bijdragen aan een betere uitkomst waar niet alleen jij maar misschien ook anderen in je klas of team mee geholpen kunnen zijn.

Het mooie is dat we de psychologische veiligheid van onze eigen teams (klas, groep, familie, clan, crew, gang) kunnen beïnvloeden!

Dit begint met jou.

Psychologische veiligheid vergroten
Een van de allereerste zaken die je (nu al) kunt doen om de kinderen (0-99 jaar) in jouw klas of team meer psychologische veiligheid te laten ervaren is door te laten zien/weten/ervaren dat ook jij imperfect bent en altijd nog dingen kunt leren: dat geeft de ander de uitnodiging om dit ook te mogen zijn.

Wanneer mensen met elkaar in gesprek gaan over hun eigen leerprocessen en de zaken die ze hierin tegenkomen vindt er enorm veel (h)erkenning bij elkaar plaats: blijkbaar hebben we allemaal wel ergens moeite mee, vinden we allemaal wel eens iets spannend, zijn we allemaal wel ergens goed in en heeft iedereen wel een fout op zijn conto staan waar we allemaal een goede les uit kunnen trekken.De manier waarop jij met jouw imperfectie omgaat inspireert de ander een stuk meer dan jouw ogenschijnlijke perfectie!

Het frustrerende aan psychologische veiligheid is dat het te voet komt en te paard gaat. We zullen dus steeds moeten blijven investeren om (de perceptie van) psychologische veiligheid te waarborgen. We moeten met de bodem van ons leerklimaat aan de slag om ervoor te zorgen dat we ook echt het leergedrag te zien krijgen wat voortvloeit uit de groeimindset.

Om je hierin een beetje verder op weg te helpen hebben we een aantal werkvormen bedacht en verzameld die je in jouw team, klas, crew, clan, familie of gang kunt inzetten: klik hier voor deze gloednieuwe download!